Kosningar 2006

Það er ekki hægt annað en að stjórnmálafræðingur búsettur í Bandaríkjunum minnist aðeins á þær mikilvægu kosningar sem hér fara fram á morgun. Við Erna höfum horft á nokkra spjallþætti og lesið blöð og vitum því sitthvað um hvað hér er rætt. Á morgun er sem sagt kosið til fulltrúardeildarinnar og þriðjungar sæta í öldungadeildinni auk þess sem kosið er um ríkisstjóra í um 36 fylkjum. Kosningaspár benda til þess að þetta verði spennandi kosningar þar sem líklegast munu demókratar ná yfirhöndinni í fulltrúadeildinni í fyrsta skiptið síðan 1994. Ef það gengur eftir mun Bush eiga heldur erfiðara um vik með að koma stefnu sinni (hvað svo sem fólki kann að finnast um hana) fram. Hér í Flórída er Jeb Bush að láta af störfum sem ríkisstjóri eftir átta ára valdasetu. Charlie Crist mun reyna að verja vígi repúblikana og hans helsti keppinautur er demókratinn Jim Davis. Crist er búinn að vera lengi í pólitíkinni í Flórida, m.a. verið þingmaður í öldungadeild ríkisins (hvert ríki hefur sitt eigið þing fyrir þá sem það ekki vita) og menntamálaráðherra (Flórída). Jim Davis er búinn að vera þingmaður í fulltrúadeild bandaríkjaþings frá árinu 1996.

Það sem mér finnst standa uppúr þegar horft er yfir sviðið eru neikvæðar auglýsingar og almennt neikvæð kosningabarátta. Af einhverjum orsökum hefur kosningabarátta í Bandaríkjunum þróast í þessa átt og vona ég innilega að sama þróun verði ekki heima á Íslandi. Ekki er hægt að horfa á sjónvarp án þess að reglulega birtist óhróður um einhvern frambjóðandann. Og allt er notað. Þannig keyra repúblikanar t.d. á því að Jim Davis hafi slæma mætingu í þinginu og segja hann ekki mæta í vinnuna. Einhver frambjóðandinn á að vera báðum megin við borðið, bæði lobbýisti og þingmaður o.sfrv. Það er ekki nóg með að þetta sé stöðugt á skjánum heldur lenti Erna í því um daginn að hringt var í hana í vinnuna og á hinni línuni var vélræn rödd (tölvuforrit) sem sagði henni hversu slæmur einhver frambjóðandinn ætti að vera. Það versta er að þetta virkar víst. A.m.k. er það vonlaust að ætla að sleppa því að taka þátt í þessu ef andstæðingurinn byrjar.

Ég horfði á mjög áhugaverða heimildamynd um þetta efni síðasta vetur, Taking on the Kennedys, þar sem fylgst er með repúblikana sem er að bjóða sig fram gegn Patrick Kennedy. Þessi repúblikani var læknir, virtist heiðarlegur útí gegn og vildi alls ekki fara út í neikvæða kosningabaráttu. Kennedyinn byrjaði hinsvegar á slíkri herferð og var umfjöllunarefnið slys sem repúblikaninn hafði lent í á námsárunum og fengið bætur í kjölfarið. Í auglýsingum Patricks var það látið líta þannig út að hann hafi svindlað bótunum út og fjármagnað þannig námið sitt. Ótrúlega lúalegt verður að segjast. Nema hvað repúblikaninn streitist á móti og vill ekki leggjast jafn lágt og andstæðingurinn. Starfsfólk kosningaskrifstofunnar leggur hinsvegar hart að honum að svara í sömu mynt því fylgið var að hrynja vegna auglýsinga Patricks. Á endanum lætur hann frambjóðandinn heiðarlegi undan og samþykkir auglýsingaherferð sem er á sama plani og herferð Kennedys. Þar var rætt við gamla konu sem hafði leigt Patrick íbúð á námsárunum og fullyrti hún að hinni ríki Kennedy hefði aldrei borgað leiguna. Og viti menn! Jú, fylgið rauk upp í kjölfarið og minnstu munaði að hann næði að fella Patrick. Sem sagt ákaflega áhugaverð mynd sem ég mæli eindregið með. Gefur góða innsýn í hvernig kaupin gerast á eyrinni í bandarískri pólitík.

Annað sem er ákaflega áhugavert er það að kastljósið beinist nær eingöngu að frambjóðendum risaflokkanna tveggja, demókrata og repúblikana. Það eru samt fullt af öðrum flokkum og einstaklingum að bjóða sig fram en þeir fá yfirleitt ekki að koma fram í spjallþáttum og kappræðum. Ég sá reyndar einn þátt þar sem þriðji kandídatinn til ríkisstjóra í Flórida fékk náðarsamlegast að vera með og náði hann að bauna aðeins á þetta fáránlega fyrirkomulag og veitti risunum tveimur harða samkeppni.

Annars virðist ekki mikil umræða um pólitík annarsstaðar en í fjölmiðlunum. Erna segir t.d. lítið talað um stjórnmál í vinnunni. Það er e.t.v. útaf einhverri almennri amerískri kurteisi um að vera ekki að troða skoðunum sínum uppá samstarfsfólkið sitt en það virðist líka bara vera almennt áhugaleysi á þessum málum hér. Það er kannski að hluta til útaf því að núverandi valdhafar hafa eru þar sem þeir eru.....